عمل جراحی کیست مویی یا سینوس پایلونیدال
توضیحات، روشهای درمان و مراقبتهای آن
ستون وسط بروشور
سینوس پایلونیدال / PILONIDAL SINUS / CYST
در قسمت پایین کمر و بین دو شکاف PNS (سینوس پایلونیدال یا کیست مویی) به وجود میآید.
کیست مویی بر اثر برگشت و رشد موها به زیر پوست به وجود میآید و به شکل حفره یا کیست پر از مو، عرق، چربی و مواد زائد بروز میکند. این عارضه میتواند به مرور زمان دچار عفونت و تجمع چرک شود. در ابتدا فقط یک تورم کوچک و بدون درد ایجاد میکند ولی در صورت گذشت زمان به تدریج عفونت و چرک به وجود میآید و کیست پایلونیدال به شکل کیست یا آبسه کاملاً قابل مشاهده است.
شایعترین علائم کیست پایلونیدال به شکل زیر است:
-
ایجاد تورم و التهاب در محل کیست
-
احساس درد در هنگام نشستن و ایستادن
-
وجود ترشحات چرکی و خونی در محل آبسه همراه با بوی بد
-
خارش و سوزش در محل کیست
-
وجود چندین حفره یا سوراخ در سطح پوست
-
ترشحات چرکی در ناحیه اطراف مقعد
-
احساس درد در ناحیه پایین کمر
پزشکان عوامل زیر را از محتملترین دلایل سینوس پایلونیدال میدانند:
-
چاقی و اضافه وزن
-
پرمویی ناحیه کمر
-
نشستن طولانی مدت
-
ژنتیک
-
سابقه خانوادگی
-
فشار شدید و مکرر به ناحیه کمر
-
پوشیدن لباسهای تنگ
چه روشهای درمانی برای کیست مویی یا سینوس پایلونیدال وجود دارد؟
روشهای غیر جراحی برای درمان این بیماری موفقیت چشمگیری نداشتهاند. خارج کردن موهای داخل سینوس از طریق لیزر موها یا تراشیدن موی اطراف و تزریق فنول در کیست گزارش شده است که در مواردی مؤثر است، ولی احتمال عود در این نوع درمانها بسیار زیاد است.
بنابراین در حال حاضر درمان اصلی و قطعی این بیماری، جراحی است. در روشهای متفاوت جراحی، این بیماری وجود دارد.
در اغلب موارد کیست پایلونیدال همراه با قسمتی از پوست سالم ناحیه برداشته میشود و زخم باز گذاشته میشود تا به مرور زمان ترمیم شود. این روند معمولاً ۴ تا ۸ هفته طول میکشد. زخم باید روزی یک یا چند بار شسته و پانسمان شود.
در برخی موارد زخم جراحی پس از برداشتن کیست به صورت بخیه بسته میشود (بستن اولیه یا فلپ). این روش دوره نقاهت کوتاهتری دارد، اما احتمال عود بیماری در آن بیشتر است.
بهترین روش جراحی بر اساس شرایط بیمار، اندازه کیست و میزان عفونت تعیین میشود.
ب) بستن ساده زخم
بعد از برداشت کامل سینوس پایلونیدال، میتوانیم دو طرف زخم را با کمک بخیههای مناسب به هم نزدیک کرده و در نتیجه کاهش طولانی مدت آنها کاملاً فراهم شود.
ج) باز گذاشتن زخم و دوختن لبههای آن به کف زخم
این همان روش مارسوپیالیزیشن (MARSOPIALIZATION) است. بعضی جراحان معتقدند در این روش به دلیل بسته نشدن کامل زخم، باز هم ترمیم سریعتر اتفاق میافتد.
د) باز کردن سینوس و یا پانسیون لایه داخلی کیستها
فقط برای بیماران مبتلا به سینوس پایلونیدال مناسب است. در این روش با ابزار کیورت (CURET) سینوسها تراشیده میشوند. میزان عود بیماری ۱۹٪ گزارش شده است و زمان بهبودی کامل زخم تا ۸ هفته خواهد بود.
هـ) بستن زخم با کمک روشهای جراحی پلاستیک
در برخی بیماران، استفاده از تکنیکهای جراحی پلاستیک برای برداشت سینوس و پوست پیرامون توصیه میشود.
و) کیست مویی
یکی از روشهای نوین درمانهای غیر جراحی کیست پایلونیدال، استفاده از لیزر است. این روش با سوزاندن بافتهای آلوده، عفونت را برطرف میکند و احتمال عود و نیاز به جراحیهای بعدی را کاهش میدهد.
مراقبتهای قبل از عمل
۱. رعایت بهداشت فردی، استحمام و شیو ناحیه کمر و ناحیه مورد عمل
۲. اجتناب از نشستن طولانی مدت و استفاده از کوسن جهت نشستن
۳. خوردن غذای سبک و کمچرب، ناشتا بودن از ۸ ساعت قبل از عمل
۴. اجتناب از خوردن مایعات ۴ ساعت هنگام ورود به اتاق عمل
۵. عدم مصرف سیگار و الکل
مراقبتهای بعد از عمل
۱. استحمام: از ۳ روز بعد از عمل جراحی، روزانه دوش بگیرید.
۲. تا ۲۴ ساعت اول بعد از عمل روی تخت استراحت کنید (طاقباز).
۳. داروهای تجویزی را سر ساعت تا ۱۰ روز ادامه دهید.
۴. ضدعفونی و تعویض پانسمان زخم تا ۱۰ روز بعد از جراحی هر روز انجام شود.
۵. ده روز بعد برای کشیدن بخیهها به مطب مراجعه کنید.
۶. از نشستن طولانی مدت اجتناب کنید.
۷. بهتر است از توالت فرنگی استفاده کنید.
آموزش نحوه تعویض پانسمان
ابتدا دستها را شسته، پانسمان قبلی را باز کنید و سپس با استفاده از سرنگ پُر شده، زخم را با سرم شستشو (نرمال سالین ۰/۹٪) کاملاً بشویید. سپس گاز استریل الکلی گذاشته و ۱۰ دقیقه روی زخم بگذارید.
پس از آن از گاز استریل خشک استفاده کنید. این کار باید روزانه ۲-۳ بار انجام شود تا زخم همیشه تمیز و خشک بماند.
سوالات متداول
الف) اگر کیست مویی درمان نشود چه اتفاقی خواهد افتاد؟
در صورت عدم برداشت، سینوس یا جراحی با لیزر، کیست مویی به تدریج بزرگ و پر مو شده و بهدلیل چرک و عفونت، نیاز به جراحی بزرگتری پیدا میکند. به همین خاطر بهترین زمان برای جراحی، در همان مراحل اولیه است.
ب) آیا ممکن است کیست مویی بدون جراحی درمان گردد؟
خیر، تنها میتوان با رعایت بهداشت، عفونتهای سطحی را کنترل کرد ولی درمان قطعی فقط جراحی است.
ج) بعد از جراحی چقدر طول میکشد برای بهبودی؟
معمولاً بسته به فرد، بین ۳ تا ۶ هفته تا بهبودی کامل زمان میبرد.
د) علائم عفونت بعد از عمل کیست مویی چیست؟
تب، تورم و ترشحات چرکی و بوی بد در ناحیه زخم.
هـ) دفع مدفوع بعد از عمل کیست مویی چگونه است؟
طبیعی است و باید به بهداشت کامل توجه شود. بهتر است بعد از اجابت مزاج ناحیه با سرم شستشو تمیز شود.
و) آیا نشستن روی لگن بادی توصیه میشود؟
خیر، اصلاً توصیه نمیشود چون باعث فشار موضعی به اطراف زخم میشود. بهترین حالت نشستن، روی صندلی نرم با پشت صاف است.
