عمل جراحی تیروئید (تیروئیدکتومی)
مراقبتهای قبل و بعد از آن
تیروئید
تیروئید یک غده پروانهای شکل در جلوی گردن است که هورمونهای مهمی ترشح میکند. این هورمونها در تنظیم سوختوساز بدن، رشد و متابولیسم نقش دارند. هرگونه اختلال در عملکرد این غده میتواند مشکلات مختلفی ایجاد کند.
تیروئیدکتومی به عمل جراحی برداشتن تمام یا بخشی از غده تیروئید گفته میشود. این عمل معمولاً برای درمان سرطانهای تیروئید، بیماری گواتر (بزرگی غده تیروئید) و پرکاری تیروئید انجام میگیرد.
چه زمانی نیاز به برداشتن تیروئید است؟
-
سرطان تیروئید: شایعترین دلیل جراحی تیروئیدکتومی است. اگر فردی به سرطان تیروئید مبتلا شود، معمولاً نیاز به برداشتن بخشی یا کل غده تیروئید خواهد داشت.
-
بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر): گواترهای بزرگ ممکن است باعث مشکلات تنفسی یا بلع شوند. در این موارد جراحی تیروئید ضرورت دارد.
-
وجود ندولهای تیروئید: آزمایشها و نمونهبرداریها ممکن است نشان دهند ندولها سرطانی یا مشکوک به سرطان هستند. در چنین مواردی تیروئیدکتومی روش درمانی انتخابی است.
-
پرکاری تیروئید: در برخی بیماران، پرکاری تیروئید به دارو یا سایر درمانها پاسخ نمیدهد. در این شرایط جراحی بهعنوان یک روش قطعی در نظر گرفته میشود.
عوارض جراحی تیروئیدکتومی
-
تورم: در محل برش جراحی، تورم خفیف یا کبودی ممکن است ایجاد شود. این حالت طی چند هفته بعد از جراحی برطرف خواهد شد.
-
بیحسی: احساس بیحسی در اطراف فک یا چانه بهویژه در منطقه برش جراحی، طبیعی است و بهمرور زمان کاهش مییابد.
-
عفونت زخم: ممکن است ۳ تا ۴ روز بعد از جراحی، ترشحات مایع، آبکی یا خونی در محل برش دیده شود. اگر همراه با تب یا ترشحات چرکی بود، نیاز به درمان دارد.
-
احساس سفتی در ناحیه برش: این احساس به علت بهبود زخم و تشکیل بافت اسکار ایجاد میشود و طی ۶ تا ۳ ماه آینده بهتر خواهد شد.
-
کلود درد و سرفه: گلودرد و سرفه از شایعترین مشکلات بعد از جراحی هستند. معمولاً طی چند روز تا یک هفته بهبود مییابند.
تغییرات صدا بعد از جراحی
ممکن است صدای شما خشن و ضعیف شود چرا که جراحی تیروئید در فضایی نزدیک به اعصاب حنجره انجام میشود. این مشکل نادر نیست و میتواند به صورت موقتی ایجاد شود. با گذشت زمان بهبود مییابد. در مواردی نادر ممکن است آسیب به عصب دائمی باشد.
درد ناحیهای بعد از جراحی تیروئید
اگر در گلو خود احساس تیرکشیدن یا فشار به هنگام بلع میکنید، این امر طبیعی است و به مرور زمان برطرف میشود.
مکمل کلسیم
در جراحی تیروئید، غدد پاراتیروئید حفظ میشوند ولی گاهی به علت سطح پایین کلسیم خون بعد از عمل، مکمل کلسیم تجویز میشود. این وضعیت میتواند موقت باشد و معمولاً طی چند هفته برطرف میشود. به همین دلیل بعد از ترخیص از بیمارستان معمولاً باید مکملهای کلسیم مصرف کنید.
هیپوکلسمی (کاهش کلسیم خون)
بعد از عمل جراحی تیروئید، به علت دستکاری در اطراف غدد پاراتیروئید، ممکن است افت کلسیم خون رخ دهد. علائم:
-
بیحسی اطراف دهان و انگشتان دست و پا
-
گرفتگیهای عضلانی
این موارد با تجویز کلسیم درمان میشوند.
ید درمانی بعد از عمل تیروئید
ید درمانی نوعی پرتودرمانی است که سالهاست برای درمان سرطان تیروئید مورد استفاده قرار گرفته است. این درمان معمولاً بعد از جراحی تیروئید برای نابودی سلولهای سرطانی باقیمانده انجام میشود. سلولهای تیروئید تنها سلولهایی هستند که ید را جذب میکنند، بنابراین این روش به طور انتخابی برای تخریب سلولهای تیروئیدی به کار میرود.
مراقبت های پس از عمل جراحی تیروئید
الف) پانسمان و ضدعفونی کردن زخم به مدت ۷ تا ۱۰ روز تا زمان کشیدن بخیهها
ب) خوردن داروهای تجویزی پزشک معالیتان به خصوص مصرف آنتیبیوتیکها
ج) حمام دو روز بعد از عمل
د) کمپرس سرد برای جلوگیری از خروج ترشحات درد ناحیه جراحیشده باشد، ۱ تا ۳ روز اول بعد از عمل استفاده شود.
ه) از غذاهای داغ و گرم که موجب کننده التهابکننده میباشد، استفاده نکنید.
و) نوشیدن مایعات فراوان و خوردن غذاهای نرم میتواند موجب تسریع در روند بهبودی گردد.
ز) پرهیز از صحبت کردن طولانی و بلند. در روزهای ۵ تا ۷ بعد از عمل میتوانید صحبت کنید.
ح) بخیهها معمولاً بین روز ۷ تا ۱۰ جهت کشیدن بخیهها به مطب مراجعه نمایید.
سوالات متداول
الف) آیا همه تیروئید برداشته میشود؟ بستگی به نوع مشکل دارد، ممکن است همه یا بخشی از تیروئید (نیمه کامل یا توتال ـ ساب توتال ـ لوبکتومی) برداشته شود.
ب) آیا همه بیماران به ید درمانی نیاز دارند؟ خیر، برخی در نوعی بیماری به ید درمانی نیاز دارند.
ج) آیا همه دچار مشکلات تار صوتی میشوند؟ خیر، جزو عوارض شایع نیست.
د) آیا تا ابد باید دارو مصرف کنیم؟ در صورت برداشتن تیروئید، بله. حفظ هورمونهای دیگر در صورت برداشتن تیروئید کاملاً ضروری و حیاتی است.
ه) چند روز بعد به فعالیت عادی برمیگردیم؟ حدود ۵ تا ۱۰ روز بعد.
